Kennis
Begrippen & definities.
Heldere uitleg van de begrippen die telkens terugkomen rond data, privacy en AI. Kort, feitelijk en zonder jargon.
- AVGDe AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) is de Europese privacywet die regelt hoe organisaties met persoonsgegevens omgaan. Ze verplicht je om gegevens zorgvuldig, transparant en met een duidelijk doel te verwerken, en geeft mensen zeggenschap over hun eigen data.
- PersoonsgegevensPersoonsgegevens zijn alle gegevens die direct of indirect naar een persoon te herleiden zijn. Denk aan een naam of e-mailadres, maar ook aan een IP-adres of gegevens die pas in combinatie iemand identificeerbaar maken. Onder de AVG gelden er strikte regels voor het verwerken ervan.
- VerwerkersovereenkomstEen verwerkersovereenkomst is een contract tussen een organisatie en een partij die namens haar persoonsgegevens verwerkt. De AVG verplicht deze overeenkomst zodra je gegevensverwerking uitbesteedt, bijvoorbeeld aan een cloud-, software- of AI-leverancier.
- Machine learningMachine learning is een vorm van kunstmatige intelligentie waarbij een systeem patronen leert uit data, in plaats van dat een programmeur elke regel vooraf vastlegt. Hoe meer relevante, kwalitatieve data, hoe betrouwbaarder de voorspellingen of classificaties die het model maakt.
- APIEen API (Application Programming Interface) is een afgesproken manier waarop softwaresystemen met elkaar communiceren. Ze laat de ene applicatie gegevens of functies van de andere gebruiken, zonder dat beide hoeven te weten hoe de ander vanbinnen werkt.
- AWSAmazon Web Services (AWS) is het cloudplatform van Amazon: een verzameling online diensten voor opslag, rekenkracht, databases en AI die je op afroep gebruikt, zonder eigen serverruimte. Organisaties bouwen er schaalbare software en data-infrastructuur op.
- Kunstmatige intelligentieKunstmatige intelligentie (AI) is de verzamelnaam voor systemen die taken uitvoeren waarvoor normaal menselijke intelligentie nodig is, zoals taal begrijpen, patronen herkennen of beslissingen nemen. Moderne AI leert die vaardigheden uit data, in plaats van uit regels die een programmeur vooraf vastlegt.
- LLMEen large language model (LLM) is een AI-model dat getraind is op enorme hoeveelheden tekst en daardoor taal kan begrijpen en genereren. Het voorspelt telkens het volgende woord op basis van context. LLM's zijn de motor achter moderne AI-assistenten zoals ChatGPT en Claude.
- Neuraal netwerkEen neuraal netwerk is een AI-model dat losjes geïnspireerd is op de hersenen: lagen van verbonden 'neuronen' die samen patronen in data leren herkennen. Het is de techniek achter deep learning en vormt de basis van beeldherkenning, spraak en moderne taalmodellen.
- Generatieve AIGeneratieve AI is een vorm van kunstmatige intelligentie die nieuwe inhoud maakt, zoals tekst, beeld, audio of code, op basis van patronen die het uit grote hoeveelheden voorbeelddata heeft geleerd. Het bekendste voorbeeld is een taalmodel (LLM) dat op een vraag een antwoord formuleert in plaats van een bestaand antwoord op te zoeken.
- AI ActDe AI Act is de Europese wet die regels stelt aan het ontwikkelen en gebruiken van kunstmatige intelligentie. De wet deelt AI-systemen in naar risico: sommige toepassingen zijn verboden, hoog-risicosystemen krijgen strenge eisen en generatieve AI krijgt transparantieplichten. De verplichtingen gaan gefaseerd in, van 2025 tot en met 2028.
- Decision modelEen decision model is een AI-model dat geen tekst schrijft, maar gesloten vragen over een input beantwoordt: ja of nee, een keuze uit een lijst of een score. Het geeft een kans terug in plaats van een zin. Daardoor is het sneller en goedkoper dan een taalmodel voor routering, classificatie en controles.